Transparantie speelt een steeds grotere rol in het publieke domein. Om verschillende redenen staat het vertrouwen in overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties onder druk. Deze organisaties moeten steeds meer verantwoorden, duidelijker communiceren en omgaan met een omgeving die kritischer en beter geïnformeerd is dan ooit. In andere woorden wordt er veel waarde gehecht aan transparantie. Wat transparant zijn betekent en hoe je hier op een professionele manier invulling aan kan geven, zien we veel omgevingsprofessionals mee worstelen. In deze publicatie verkennen we wat transparantie ingewikkeld maakt, hoe het werkt en bieden we handvatten voor de dagelijkse praktijk.

Transparantie in de praktijk

Transparantie is een veelvoorkomend begrip in ons werk, maar blijkt in de praktijk ingewikkeld. Als je de krant openslaat, het journaal kijkt of een onderwerp volgt op sociale media is er een grote kans dat je iets ziet dat raakt aan het onderwerp transparantie of een gebrek eraan. Tekenende voorbeelden zijn de inentingscampagne rondom COVID, de stikstofproblematiek of de toeslagenaffaire.

Maar discussies over transparantie gaan verder dan alleen het werk van overheden. We zien het ook bij bedrijven die een prominente plek hebben in het publieke domein, zoals bijvoorbeeld Schiphol en Tata Steel. Transparantie wordt genoemd in situaties waarbij er twijfels zijn over de (gebrekkige) openheid bij belangrijke zaken, en of iedereen wel toegang heeft tot belangrijke informatie.

In onze werkpraktijk zijn wij vaak pleitbezorgers voor meer transparantie. Over het algemeen is er namelijk eerder sprake van te weinig, dan van te veel transparantie. Het begrip is echter niet eenduidig. Wat verstaan we precies onder transparantie? Welke rollen spelen de verschillende betrokkenen in deze dynamiek? En waarom is transparantie belangrijk voor projecten en besluitvorming? Maar ook: waarom lukt het ons niet altijd om transparant te zijn of te werken? En is meer transparantie altijd beter?

Handelingsperspectief voor professionals

Voor strategisch omgevingsmanagement is bewust omgaan met transparantie essentieel. Door meer informatie te delen kunnen professionals spanningen voorkomen, vertrouwen versterken en de dialoog met stakeholders verbeteren. In deze publicatie verkennen we de kenmerken van transparantie, de toegevoegde waarde en de uitdagingen die professionals tegenkomen. Daarnaast behandelen we constructieve en destructieve vormen van transparantie, zodat je handvatten krijgt om bewuste keuzes te maken in de praktijk. Zo helpt het niet alleen bij het doorgronden van het concept, maar ook bij het toepassen ervan in je eigen projecten.

Download de volledige versie

Senior adviseur

Jeroen Medema

Directeur

Thijs Kraassenberg