Conflicten over kennis, of feiten, nemen de laatste jaren in rap tempo toe. Denk aan discussies over het al dan niet vaccineren van kinderen, de effecten van asielbeleid, of milieueffectrapportages die kritisch bevraagd worden. Bij allerhande projecten als windparken, luchthavenontwikkeling of grootschalige infrastructuur ontstaat discussie over rekenmodellen, uitgangspunten en conclusies. Bewoners, maatschappelijke organisaties en overheden vertrouwen elkaars feiten niet altijd meer. In die context rijst de vraag hoe kennisconflicten kunnen worden voorkomen of opgelost voordat zij uitmonden in juridische procedures en vastgelopen besluitvorming.

Gezamenlijk feiten onderzoeken

Onderzoeken in het (semi-)publieke domein zijn traditioneel sterk technocratisch ingericht. Zelfgekozen experts bepalen de onderzoeksvragen, methodes en interpretaties, terwijl anderen pas later mogen reageren. In een samenleving waarin burgers mondiger zijn, vertrouwen in instituties onder druk staat en kennis niet vanzelfsprekend wordt geaccepteerd, leidt die aanpak steeds vaker tot wantrouwen. Discussies gaan dan niet meer over inhoudelijke keuzes, maar over de betrouwbaarheid van de onderliggende onderzoeken en feiten.

Joint Fact Finding biedt een andere route. Door belanghebbenden vanaf het begin te betrekken bij de vraag wat onderzocht moet worden, hoe en door welke experts dat gebeurt en welke kennis daarbij relevant is, ontstaat een gedeelde feitenbasis. Dat vraagt om openheid, procesafspraken en het expliciet scheiden van kennis-, belangen- en waardenconflicten. Juist die werkwijze blijkt bij te dragen aan beter begrip, hogere kwaliteit van onderzoek en meer vertrouwen in de uitkomsten. Ook wanneer belangen blijven botsen.

Wil je weten wat Joint Fact Finding voor jou kan betekenen? Of hoe je dit als begeleider goed in kan zetten? Download dan het volledige artikel via de onderstaande button.

Senior adviseur

Jeroen Medema